#162: 北京的四合院

北京有許許多多的衚衕,衚衕與衚衕之間是大大小小的住宅,這些住宅中有許多四合院。所謂四合院,其實就是東南西北都有房屋,房屋與房屋之間用院牆連接起來的一個院子。現在,北京城雖然出現了許多高層建築,但是在老城區,仍然保存着相當一部分這種老式住宅。

四合院是北京傳統的住宅形式。一般的四合院都是坐北朝南。北屋向陽,坐北朝南的四合院能夠得到充足的陽光。北邊朝南的一排房子是北房,也叫正房。正房前邊兩側相對的是廂房,東西各有兩間。與北方相對的是三間南房,老北京人也叫它倒座兒。

過去,一個家庭常常是幾代人生活在一起,居住在同一間房子里不方便,離得太遠又不好聯繫,四合院正好滿足了這種家庭結構的需要。一般說來,正房高大、舒適、明亮,是長輩們居住的地方,東西兩側廂房則由子孫居住,南房常常是書房或客廳。四合院大都由房屋院牆環繞。這樣,房屋與房屋之間,既相互連接,又各自分開,有合有分,非常適合人多的家庭居住。

四合院的規模有大有小。小型四合院,房屋布局簡單,三面或四面建房,只有一個院子。比如魯迅先生在北京的故居。這種小型四合院在北京最多,大多是普通老百姓居住。也有比較講究的大型和中型四合院。大型的四合院只有那些有錢的人家才住得起。北京最大的四合院是明清時期的王府。這些王府規模大,面積廣,建造講究,有些一直保存到現在。

過去的四合院,大多是一家一戶居住。隨着社會的發展,後來,一個四合院,往往住了多戶人家。雖然有些擁擠、雜亂,但是非常適合人與人之間的交往。有人認為,四合院能使鄰居之間產生一種和諧氣氛,使人有一種安全感和親切感;而現在的高層建築,則容易使人與人之間、家庭與家庭之間關係冷漠、感情疏遠。為此,國外的一些建築師也設計了一些模仿中國四合院式的建築,如菲律賓的“四戶一院”的住宅群,哥本哈根的“仿四合院”式住宅群等,都是為了滿足人與人之間交往的需要。

#162 De courtyards van Beijing

In Beijing zijn heel veel hutongs (steegjes). Tussen de hutongs liggen er grote en kleine woningen, waarvan vele siheyuan, courtyards, zijn. Deze zogenaamde siheyuans zijn in werkelijkheid huizen die je overal (in China) (Oosten, Zuiden, Westen, Noorden) terugvindt. Door de aaneenschakeling van de huismuren en de aaneenschakeling van de huizen onderling wordt er een binnenkoer gevormd. Hoewel er vandaag in Beijing vele skyscrapers uit de grond zijn gerezen, is er in het oude gedeelte (van de stad) nog een tamelijk groot aantal woningen uit vroeger tijden bewaard gebleven.

De siheyuan is de traditionele woningbouw van Beijing. De doorsnee siheyuan heeft de rug naar het Noorden gekeerd en richt zich naar het Zuiden. De noordelijke kamer vangt de zon op. Een siheyuan met de rug naar het Noorden en gericht naar het Zuiden krijgt (dus) genoeg zonlicht. De kamers van de noordkant die gericht zijn naar de zon heten de noordelijke kamers, ze worden ook zhengfang, de belangrijkste kamers, genoemd. De twee kamers die (links en rechts) over elkaar staan vóór de zhengfang heten xiangfang, de vleugel-of zijkamers. Deze oostelijke en westelijke vleugels hebben elk twee kamers. En de drie zuidelijke kamers zijn naar het Noorden gericht, de oude Beijingers noemen ze daozuor.

Vroeger leefden verschillende generaties van een familie veelal samen. De samenleving in eenzelfde huis was niet gemakkelijk, maar anderzijds bemoeilijkt het ver van elkaar verwijderd leven de contacten; de siheyuan voldeed dus precies aan de noden van zo een familiestructuur.
Over het algemeen waren de zhengfang ruim, comfortabel en helder: daar woonden de ouders en grootouders. De oostelijke en westelijke zijkamers werden door de kinderen en kleinkinderen bewoond. De zuidelijke kamers dienden dikwijls als bibliotheek of woonkamer.
De siheyuan werd voor het grootste deel door een spel van muren omringd. Op die manier werden er woonvertrekken met elkaar verbonden en werden er woonvertrekken van elkaar gescheiden. Er waren er die met elkaar in verbinding stonden, er waren er die niet met elkaar in verbinding stonden; heel gepast voor grote families.

Er zijn grote en kleine siheyuan. Een kleine is eenvoudig gebouwd: een woning met drie of vier zijden en met slechts één binnenkoer. Bijvoorbeeld: Lu Xuns vroegere woning in Beijing. Zulke siheyuans met kleine afmetingen zijn in Beijing het grootst in aantal en vormen voor het grootste deel de woning van het gewone volk.
Er zijn ook grote of middelgrote courtyards die tamelijk elegant zijn.
Slechts de rijken konden in een grote courtyard leven. Beijings grootste siheyuans zijn prinselijke woningen uit de Ming en Qingdynastie. Deze paleizen zijn groots in opzet, groot in oppervlakte, elegant van constructie. Enkele daarvan zijn tot op heden bewaard.

De meeste van de vroegere siheyuans werden door een ganse familie bewoond. De maatschappelijke ontwikkeling leidde ertoe dat één courtyard later dikwijls door verschillende families werd bewoond. Alhoewel (de woning) wat krap en chaotisch uitviel, kwam het ten goede aan de communicatie tussen de bewoners onderling.
Er zijn mensen die stellen dat een courtyard een harmonische sfeer tussen de buren kan scheppen en bij de mensen een gevoel van veiligheid en intimiteit kan doen ontstaan. Daartegenover staat dat in de hoge flatgebouwen van nu mensen en families (onder elkaar) gemakkelijk onverschillig worden en uit elkaar groeien.
Om deze reden ontwierpen sommige buitenlandse architecten enkele woningen in de stijl van Chinese courtyards. Zoals de Filippijnse woongroep “Vier gezinnen één courtyard”, of nog het wooncomplex “Imitatie van siheyuan” in Copenhagen, alle zijn bedoeld om de behoefte van communicatie tussen de mensen te bevredigen.

Maud Thiery (maud.thiery@scarlet.be)

Slow Chinese #162: 北京的四合院

Pequim tem muitos “衚衕” (hu2tong2)*, e no meio deles existem casas grandes e pequenas, dentre as quais muitas são chamadas de “四合院” (si4he2yuan4)**. As chamadas “四合院”, são casas que apontam para todas as quatro direções, geralmente circundando um pátio. Hoje em dia surgiram muitos arranha-céus em Pequim, mas os bairros mais antigos, em certa medida, ainda conservam este tipo antigo de moradia.

“四合院” é um estilo tradicional de moradia em Pequim. Em geral ficam voltadas para a direção norte-sul. Com as casas ao norte em direção ao sol, as “四合院” que ficam voltadas para a direção sul conseguem receber uma boa quantidade de luz solar. A linha de casas do lado norte que ficam voltadas para o sul também são chamadas de “正房”(zheng4fang2)***. Na parte da frente destas casas se opõem duas alas, leste e oeste, cada uma com dois quartos. E se opondo à direção norte tem-se casas de três quartos, que os moradores antigos de Pequim chamam de “倒座兒”.

No passado, era comum várias gerações de uma família viverem juntos. Morar na mesma casa era incômodo, mas morar muito distante trazia problemas para a comunicação. “四合院” , tal como era estruturada, servia exatamente a esta necessidade. Em geral a casa central, confortável, bem iluminada, era o lugar destinado à moradia dos mais velhos. A leste e oeste ficavam as casas dos filhos e netos e no sul geralmente havia uma sala de estudos, ou um grande sala de estar. “四合院” eram quase sempre envolvidas por paredes. Desta forma, o espaço entre as casas era unido e separado ao mesmo tempo, o que era muito cômodo para as famílias.

Quanto ao tamanho das “四合院”, existiam tanto as pequenas quanto as maiores. Nas menores, o arranjo de distribuição das casas era bem simples, casas de três ou quatro lados e apenas um pátio. Por exemplo, a antiga casa do Sr. 魯迅 (Lu3Xun4)**** em Pequim. Essas “四合院” de pequena escala eram as mais comuns, na maioria habitadas pela classe popular. Ainda existe as “四合院” de estilo mais nobre e as de nível médio. As “四合院” do tipo superior só podiam ser custeadas pelas famílias mais abastadas. As maiores “四合院” de Pequim são as mansões do período da Dinastia Ming. Estas mansões são muito grandes, de terreno muito extenso e arquitetura muito particular, relativamente preservadas até os dias de hoje.

Das “四合院” antigas, a maioria foi feita na relação de uma casa por família. Com os desenvolvimento posterior da sociedade, era comum que várias famílias dividissem um “四合院”. Apesar de um tanto quanto abarrotadas e caóticas, serviam bem para que as pessoas se relacionassem umas com as outras. Algumas pessoas acreditam que a “四合院” podia fazer com que vizinhos desenvolvessem uma relação harmoniosa, um sentimento de segurança e proximidade; enquanto nos atuais arranha-céus, é fácil fazer com que a relação entre as pessoas e as famílias seja fria e distanciada, alienada de emoções. Por este motivo, alguns arquitetos estrangeiros tem projetado moradias ao estilo da antiga “四合院” chinesa, como a “四戶一院(si4hu4yi1yuan4)” das Filipinas, ou a “仿四合院(fang3si4he2yuan4)” de Copenhague, todas com a intenção de suprir nossa necessidade de contato e associação.

Notas:

* 衚衕 (Hu2 Tong2): São uma espécie de becos cheios de casas no estilo tradicional chinês. Hoje em muito visitado por turistas em Pequim.

** 四合院 (si4he2yuan4): Um estilo tradicional de moradia chinesa, cercada por belos jardins.

*** 正房 (zheng4fang2): casas centrais.

**** 魯迅 (Lu3Xun4): Renomado escritor chines.

Traduzido por:

Tiago Ismael Debald
E-mail: tiagodebald@yahoo.com.br

Germano Matias
Facebook: Germano Matias
E-mail: germanopmatias@gmail.com
WhatsApp: +5531991990805

Пекинский Сыхэюань.

В Пекине есть много аллей, между аллеями большие и маленькие дома, а среди этих домов есть много Сыхэюаней. Так называемый, Сыхэюань – это на самом деле дом, застроенный со всех четырех сторон. Дома, внутренние дворики и стены с переходами формируют один двор. В последнее время в Пекине воздвигли много высотных домов, но в старых районах города до сих пор сохранили значительную часть этой традиционной застройки.

Сыхэюань является традиционной формой пекинской жилой застройки. Обычно Сыхэюань обращен фасадом к югу, а тыльной стороной к Северу. В комнаты, расположенные с северной стороны, попадает солнечный свет. Расположение фасада к югу и тыльной стороны к Северу дает достаточное естественное освещение. Комнаты северной части, обращенные на Юг, называются «северными комнатами», также именуются «главными залами». Перед главным залом находятся два расположенных друг напротив друга крыла здания, оба крыла (Западное и Восточное) имеют по две комнаты. Напротив северной части расположены три южные комнаты, которые старые пекинцы называют «дао цзоэр».

В прошлом, одна семья состояла из нескольких поколений людей живущих вместе. Жить в одном доме не очень удобно, но жить далеко друг от друга тоже не хорошо для сохранения связей. Сыхэюань очень хорошо удовлетворял потребности семьи в совместном проживании. Как правило, главный зал это большая, комфортная, хорошо освещенная комната, в который жили пожилые члены семьи. В комнатах западного и восточного крыла жили семьи их детей и внуков. В южной части располагался кабинет или гостиная. Сыхэюань часто огораживался стеной с проходом внутри. Таким образом, были комнаты соединённые между собой и были отдельные комнаты, что очень удобно для жизни большой семьи.

Сыхэюани бывают большими и маленькими. В маленьких Сыхэюанях планировка дома простая, дом с тремя или четырьмя сторонами и только один двор. Примером может считаться бывшая резиденция писателя Лу Синь в Пекине. Таких небольших Сыхэюаней в Пекине большинство, и в них живет большинство обычных людей. Существуют также более изысканные средние и большие Сыхэюани. В больших Сыхэюанях могли позволить себе жить только богатые семьи. Крупнейшие Сыхэюани Пекина это поместья времен династий Мин и Цин. Размах этих поместий велик, их территория огромна, они изящно построены. Некоторые их них сохранились до сих пор.

В прошлом, в одном Сыхэюане в основном жила только одна семья. Позднее, с развитием общества, в одном Сыхэюане могли жить по несколько семей. В этих ситуациях присутствуют ощущение стесненности, беспорядка, но это очень способствует взаимодействию между людьми. Есть люди, которые думают, что Сыхэюань может создать атмосферу гармонии в отношениях между соседями, делает возможным появления чувства безопасности и близости. Напротив, современная высотная жилая застройка способствует возникновению чувств равнодушия и отчуждения между людьми и между семьями. По этой причине некоторые иностранные архитекторы планируют здания, где копируется планировка китайских Сыхэюаней. Например, филиппинские жилые здания «четыре дома – один двор», или копия Сыхэюань в Копенгагене, и так далее, все для того чтобы удовлетворить потребность в общении между людьми.

Egor Skosyrskiy (egor.skos@gmail.com)

 

3 Comments

  • Crystal

    “有合有分”的“分”,發音有些問題,發音位置太靠後,聽起來像後鼻音。

  • Cindy

    我希望以後也可以去北京看衚衕和四合院!

  • Phil

    Great work